Kế toán cho doanh nghiệp FDI: 7 lưu ý quan trọng

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) khi hoạt động tại Việt Nam phải tuân thủ đồng thời chế độ kế toán Việt Nam, các quy định về thuế trong nước, và trong nhiều trường hợp còn phải đối chiếu với chuẩn mực kế toán quốc tế để báo cáo về công ty mẹ ở nước ngoài. Sự khác biệt về ngôn ngữ, chuẩn mực và tần suất thay đổi quy định khiến kế toán cho doanh nghiệp FDI trở thành một lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao. Dưới đây là 7 lưu ý quan trọng nhất.

1. Áp dụng đúng chế độ kế toán Việt Nam

Doanh nghiệp FDI bắt buộc phải ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính theo chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam hiện hành, bằng đơn vị tiền tệ là Đồng Việt Nam (trừ trường hợp được phép sử dụng ngoại tệ theo quy định riêng), và báo cáo phải được lập bằng tiếng Việt (có thể kèm bản dịch song ngữ để gửi công ty mẹ).

2. Chuyển đổi báo cáo song song theo chuẩn quốc tế (nếu cần)

Nhiều tập đoàn mẹ yêu cầu báo cáo theo IFRS hoặc chuẩn kế toán của nước sở tại để hợp nhất báo cáo toàn cầu. Do đó, doanh nghiệp FDI thường cần đội ngũ kế toán có khả năng vừa lập báo cáo theo chuẩn Việt Nam để nộp cơ quan thuế, vừa chuyển đổi báo cáo song song theo yêu cầu của công ty mẹ.

3. Quản lý giao dịch liên kết và giá chuyển nhượng

Đây là rủi ro lớn nhất với doanh nghiệp FDI có giao dịch với công ty mẹ hoặc các công ty liên kết ở nước ngoài (mua bán hàng hóa, dịch vụ, vay vốn, bản quyền…). Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo nguyên tắc giá thị trường để tránh bị cơ quan thuế điều chỉnh, ấn định thuế khi thanh tra.

4. Tuân thủ nghĩa vụ khấu trừ thuế nhà thầu nước ngoài

Khi thanh toán cho các nhà cung cấp dịch vụ, bản quyền, lãi vay cho tổ chức/cá nhân nước ngoài không hiện diện tại Việt Nam, doanh nghiệp FDI có nghĩa vụ khấu trừ và nộp thay thuế nhà thầu nước ngoài (bao gồm cả phần thuế GTGT và thuế TNDN nhà thầu tùy loại hình dịch vụ), đây là khoản dễ bị bỏ sót nếu không có kế toán chuyên trách theo dõi.

5. Theo dõi ưu đãi thuế đầu tư đúng và đủ

Nhiều doanh nghiệp FDI được hưởng ưu đãi thuế TNDN theo địa bàn đầu tư, lĩnh vực đầu tư hoặc quy mô dự án. Việc hạch toán tách bạch thu nhập được ưu đãi và thu nhập không được ưu đãi là bắt buộc để áp dụng đúng mức thuế suất ưu đãi, tránh bị truy thu nếu kê khai gộp không đúng quy định.

6. Cập nhật quy định thuế TNCN cho chuyên gia, người lao động nước ngoài

Doanh nghiệp FDI thường có chuyên gia, người quản lý là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Cần xác định đúng tình trạng cư trú thuế để áp dụng đúng biểu thuế (cá nhân cư trú áp dụng biểu thuế lũy tiến 5 bậc theo Luật Thuế TNCN 2025, cá nhân không cư trú áp dụng thuế suất toàn phần 20%), đồng thời lưu ý các hiệp định tránh đánh thuế hai lần nếu có.

7. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ cho thanh tra, kiểm tra thuế

Doanh nghiệp FDI thường nằm trong nhóm được cơ quan thuế ưu tiên rà soát do có giao dịch xuyên biên giới. Việc lưu trữ đầy đủ hợp đồng, chứng từ thanh toán quốc tế, hồ sơ giá chuyển nhượng và giải trình rõ ràng dòng tiền là yếu tố quyết định khi có đợt thanh tra, kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

• Doanh nghiệp FDI có bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm không?
  Trả lời: Có, theo quy định pháp luật hiện hành, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thuộc đối tượng bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính năm.

Kế Toán An Phúc có kinh nghiệm tư vấn kế toán – thuế cho nhiều doanh nghiệp FDI tại TP.HCM, hỗ trợ từ hạch toán, kê khai đến chuẩn bị hồ sơ giao dịch liên kết. Liên hệ để được tư vấn theo đặc thù ngành nghề và cơ cấu đầu tư của công ty bạn.